Trabzon Atatürk Köşkü

Trabzon Atatürk Köşkü

Atatürk Köşkü 19. yy başlarında  Trabzon‘a hakim Soğuksu sırtlarında küçük bir çam korusu içinde Konstantin Kabayanitis tarafından yazlık köşk olarak yaptırılmıştır. Batı Rönesans etkileri taşıyan dört katlı binanın dışı taştan yapılmış olup, içerisi ampir zarif süslemeleri ve kıvrımlarıyla önplana çıkan Art Nouveau tarzda inşa edilmiştir. Harika bir peyzaj mimarisi ile çevrelenmiş bahçesinde bulunan rengârenk çiçekler, güzel yapıyı daha da güzelleştirmektedir. Konstantin Kabayanitis, 1923 yılındaki Lozan Barış Antlaşması gereğince zorunlu göçe tabi tutulur ve kendi ülkesine yani Yunanistan’a gider.

Trabzon‘un 7 km. güney batısında, Soğuksu tepesinde yer alan Atatürk Köşkü şehrin simgelerindendir. Köşk, 1903 yılında Konstantin Kabayanidis isimli bir Yunan tarafından yapılmış, 1916-1918 yıllarındaki işgal sırasında Rusların karargahı olmuştur. Cumhuriyetin ilanından sonra, Sonbahar Gezisi adıyla Atatürk’ün yaptığı büyük yurt gezisi kapsamında 15 Eylül 1924 sabahı saat 11:00’de Trabzon’a gelmiştir. Atatürk, Trabzonlular tarafından heyecanla karşılanmıştır. Atatürk, ilk olarak Belediyeyi ziyaret etmiş, öğleden sonra da kendileri için dayanıp döşenen Soğuksu’da bulunan köşke giderek dinlenmiştir. Atatürk, 15-17 Eylül 1924 tarihlerinde Trabzon’u ilk kez onurlandırdığında bu gün Trabzon Müzesi olarak düzenlenen konakta, beraberindeki eşi Latife Hanım ve yakın arkadaşları ile konaklamıştır.

Atatürk Köşkü Cumhuriyetin ilanından sonra da Özel İdarenin mülkiyetine geçmiştir. Günümüzde bahçesinde şirin bir havuzu da bulunan, etrafı çam ağaçlarıyla çevrili, nefis deniz manzaralı, pamuk beyazı bina görünümündedir. Bodrum ile birlikte dört katlı olan köşk, Bağdadi tekniği ile iç cephesi ve fayansları dizayn edilmiştir. Katlarda karo kullanılmış ve tavanlar ampir tarzda alçı süslemelidir. Su ve ısı tesisatı ise zamanın ileri teknolojisiyle döşenmiştir. Yapının alt katında kalorifer tesisatı ile kurmalı küçük bir hamam vardır. Birkaç mermer basamakla çıkılan birinci katın ortasında bir salon ve bunun çevresinde sıralanmış odalar vardır. Salonun ortasında bir bilardo ile duvarda 15 Eylül 1924 Pazartesi günü Trabzon Belediyesi’ne Atatürk’e verilen ziyafette Belediye Başkanı Kazazoğlu Hüseyin Efendi‘nin Nutkun’a karşılık Atatürk’ün söyledikleri yazılıdır. Ayrıca burada Atatürk’ün Trabzon’a gelişi ile ilgili resimler sergilenmiştir. Misafir odasında ampir uslüpta oturma takımları, çini vazo ve bir vitrin içerisinde biblolar sergilenmiştir. Diğer odalarda yemek takımları, eski bir radyo, orjinal etejerler, mutfakta kristal ve antika yemek takımları porselenler görülmektedir. Ahşap bir merdivenle çıkılan ikinci katta muhafızlara ait odalar, banyo dairesi ve yatak odası bulunmaktadır. Yatak odasında Atatürk’ün yattığı yatak, çalışma masası ve çizmiş olduğu bir harita ile tarihteki Türk devletlerini simgeleyen bayraklar görülmektedir.

Cumhuriyetin ilanından sonra köşkün mülkiyeti hazineye geçmiş, Atatürk‘ün 15 Eylül 1924’te Trabzon’u ziyaretinde de O’na hediye edilmiştir. Atatürk, Trabzon‘a 1930 ve 1937 yıllarındaki gelişlerinde de Atatürk Köşkü‘nde kalarak vasiyetinin bir bölümünü yazmıştır. Atatürk Trabzon’daki Köşk’te mal varlığını milletine adarken şöyle diyordu: “İnsanın serveti manevi kişiliğinde olmalıdır. Mal ve mülk bana ağırlık veriyor. Bunları milletime vermekten ferahlık duyuyorum.” Bilinmeyen bir sebepten dolayı Soğuksu’daki Köşk, Türk Ulusuna armağan edilen mal varlığı listesinde yoktur. Atatürk’ün ölümünden sonra Köşk, Ankara Asliye Hukuk Hakimliğinin 7.12.1938 tarih ve 938/2509 Esas ve 1627 sayılı kararı ile yasal varisi, kardeşi Makbule Boysan’a intikal ettirilmiştir. Köşkün müzeye dönüştürülmek amacıyla Trabzon Belediyesince Makbule Boysan’dan satın alınması, Trabzon Asliye Hukuk Hakimliğinin 6.8.1942 tarih ve 476/284 nolu kararıyla gerçekleştirilmiş olup; istimlak bedeli olarak 10.000 TL Makbule Boysan adına Ziraat Bankası hesabına 30.3.1943 tarih ve 673 sayılı makbuzla yatırılmıştır.

Trabzon Atatürk Köşkü

Trabzon ziyaretinin akşamında, Köşk’ün alt kat salonunda Trabzon Belediye Başkanı Kazazoğlu Hüseyin, Atatürk’ün onuruna bir yemek vermiş bir de konuşma yapmıştır. Atatürk bu konuşmayı cevap olarak “Efendiler, hemen bütün Trabzon halkını yekpare bir samimiyete kitlesi halinde gördüm. Kadınların, çocukların, ihtiyarların gözlerinde yaş gördüm. Bu ne yüksel duygu bu ne şefkat bu ne asalettir.” demiş ve Trabzonlulara teşekkür etmiştir.

Ayrıca Atatürk, Köşk’te geçirdiği süre içerisinde Dersim İsyanı’nın bastırılmasını emreder, yalnız emirle de kalmaz harita üzerinde ne yapılması gerekeceğini de işaretleyerek anlatır. Halen  Atatürk Köşkü’nde bulunan haritanın üzerinde o işaretleri görebilirsiniz.

Atatürk’ün ölümünden sonra Trabzon Belediyesi köşkü kamulaştırmış, Atatürk köşkünü 1964 yılından itibaren Atatürk Müzesi olarak ziyarete açmaya karar vermiştir. Atatürk‘ün kullandığı eşyaları, fotoğraflarını sergilenmekte. Sağdaki küçük salonda Atatürk’ün hayatına ve Trabzon’u ziyaretlerine ait fotoğraflarla donatılmıştır. Bitişiğindeki odada ise Atatürk’ün dinlendiği koltuk ve kanepeler bulunmaktadır. Öteki oda, Atatürk’ün yemek salonu olarak döşelidir. Müzede, 19. yy sonu ile 20. yy ait, mobilyalar, porselenler, halılar vb. ile Atatürk’e ait tablolardan oluşan Etnografik nitelikli 344 adet eser sergilenmektedir. Köşkün üçüncü katında ise Atatürk’e tahsis edilen yatak odası, banyosu, yaver odaları, çalışma salonu vardır.

Atatürk Köşkü bugün çiçekli geniş bahçesi ile Trabzon’un en güzel evlerinden biri olarak tanımakta, Belediyenin yönetiminde Atatürk Müzesi olarak haftanın 7 günü akşam saat 19:00’a kadar ziyarete açık bulundurulmaktadır. Atatürk’ten bir parça olarak hem saygı için hem de bu eşsiz güzellikteki konağa ziyaret şahsi aracınız dışında Trabzon Büyükşehir Belediyesi Köşk Otobüsleri ve taksi ile sağlayabilirsiniz. Sizlere yapacağınız  Trabzon Turu esnasında mutlaka bu konağı ziyaret etmenizi tavsiye ediyoruz.

Şehir merkezinden aracınızla trafik durumuna göre 8-10 dakika mesafede bulunan Trabzon Atatürk Köşkü‘ne giriş ücreti kişi başı 2017 yılı itibariyle 5TL’dir. Trabzon Atatürk Köşkü giriş saatleri Kış dönemleri her gün 15 Ekim – 15 Nisan ayları arasında 08:00 – 17:00 saat aralığında ziyaret edebilirsiniz. Turizm sezonunun başlamasıyla birlikte 15 Nisan – 15 Ekim tarihleri arasında ise 08:00 – 19:00 saatleri arasında ziyaret etmeniz mümkündür.

15 Eylül 1924 Pazartesi günü Trabzon Belediyesinde Gazi Mustafa Kemal’e verilen ziyafette Belediye Reisi Kazazoğlu Hüseyin efendinin nutkuna cevaben Atatürk’ün cevapları şu şekilde olmuştur;

Trabzon ve Trabzonluları temsil eden zatıalilerile Trabzonda bir sofrada bulunduğumdan pek büyük memnuniyet hissediyorum. Bilhassa bugün yaptıkları hararetli istikbalden, gösterdikleri ciddi kıymet ve muhabbetten dolayı muhterem Trabzon ahalisine arzetmeği vazife bildiğim kalbi teşekkürlerimi zatıalilerine hitap ile izhare fırsat bulduğumdan dolayı pek bahtiyarım.

Efendiler; hemen bütün Trabzon halkını yekpare bir samimiyet kitlesi halinde gördüm. Kadınlarının, çocuklarının, ihtiyarlarının gözlerinde yaş gördüm. Bu ne farktı muhabbet, bu ne şefkat, bu ne yüksek ahlaktır. İtiraf etmeğe mecburum ki müşahade ve mahsusatımın bu kıymetli memleket ve muhterem halkı hakkında bende hasıl ettiği fikirleri, kanaatları bugüne kadar hiçbir vasıta temin edememişti. Emin olabilirsiniz ki Trabzonu ve muhterem Trabzonluları ziyaret etmek senelerden beri bize hakim olan bir arzu, derin bir iştiyak halinde idi. Beni bu saadetten bugüne kadar mahrum eden malumunuz olan ahval ve şerait idi. Bugün çok mesudum; çünkü beni sevdiklerimi görmeden men eden bu meş’um şerait kamilden bertaraf edilmiştir.

Çok arzu ederdim ki müteaddit telgraflarla beni görmek arzusunu izhar eden Trabzon mülhakatını ve mülhakat ahalisini ziyaretle şerefyab olayım. Fakat o kadar zaman tahsisine imkan olmayacaktır. Ne yazıkki onları şimdilik hürmetle yad, selam ve muhabbetlerimi takdimle iktifa etmek mecburiyetinde bulunuyorum.

Arkadaşlar, beş sene evvel ilk defa Samsuna ayak bastığım zaman bana kuvvetli kalb veren vatandaşlarımın ilk safında kahraman Trabzonluların bulunduklarını asla unutmayacağım. Sakarya melhamei kübrasına üçüncü fıkra ile yetişen Trabzon evlatlarının meydan muharebede gösterdikleri fedakarlıkların kıymetli hatırası daima dimağımda menkuş kalacaktır.

Bu vatanperver halka, o kahraman evlatlara malik olan bu kıymetli memleketimizi bir ermenistan mahreci veya muhayyel bir pontus kırallığı ülkesi yapmak talep ve tehditleri ne meş’um idi; şüphesiz ana bu sed ilelebed hayal olmuştur.

Efendiler; Vatanın vahdetini, hürriyeti ve istiklalini temin eden Milletimizi Cumhuriyet idaresine kavuşturan İnkilabımız iktisadi refah ve saadetimizi, medeniyet aleminde layık olduğumuz mevıde temin edecektir. Bu feyyaz, ahalisi zeki, müteşebbis, çalışkan olan Trabzonumuzu az zamanda dahile şimendiferlerle rapt olunmuş, güzel rıhtım ve limanla techiz edilmiş görmek nuhbei amalimdir.

Trabzon; Türk camiasında Cumhuriyetin zengin, kavi, hassas yekkalbe istinat menbalarından biridir. Böyle bir Cumhuriyet şehri elbette istilzam ettiği bütün esbabı umran ve terakkiye malik olacaktır.

Sözlerime nihayet verirken muhterem Trabzonlulara muhabbet ve hürmetlerimin ve gösterdikleri samimi hissiyattan dolayı teşekkürlerimin iblağına vesatet buyurmanızı rica ederim.

Kaydet

Kaydet

Kaydet

Benzer Yazılar:

Değerlendirmeniz için teşekkürler! İsterseniz sayfamızı sosyal medyada da paylaşabilirsiniz. .
Yazı ve içerikler sizin için faydalı oldu mu?
  • Harika!
  • Faydalı
  • Fena Değil
  • Yetersiz